Gweinidog dros Dreftadaeth – Alun Ffred Jones yn ol yng nghanolfan grefftau Rhuthun

Wythnos yma bydd Alun Ffred Jones AC yn ymweld a chanolfan grefftau Rhuthun. Yn mis Rhagfyr 2008 anrhydeddodd Rhuthun a’I bresenoldeb o’r blaen gan iddo fod yma yn agor yn swyddogol y Ganolfan Grefftau’. Dydd Gwener yma y 26ain y fo fydd y gwr gwadd yng nghinio lansio ymgyrch etholiad Plaid Cymru Gorllewin Clwyd.

Mynegodd Llyr Huws Gruffydd ymgeisydd Plaid Cymru yn etholiad San Steffan ei fod yn filch dros ben o feddwl fod y Gweinidog Treftadaeth wedi medru gwneud amser I annerch yn Lansiad ymgyrch Plaid Cymru yn Ngorllewin Clwyd:

“Mae Alun Ffred Jones I’w edmygu am ei barodwydd I fod yn siaradwr gwadd, a chroesawyd y newyddion yn fawr iawn gan fod yr holl docynnau I’r cinio wedi eu gwerthu.

“Wrth gwrs yr oedd Alun Ffred Jones yn dilyn gyrfa lwyddianus iawn cyn mentro I’r byd politicaidd gan ei fod wedi body n adnabyddus am ei gyfraniad I fyd ffilm a theledu.

“Dyma ein Lansiad ffurfiol ar gyfer yr etholiad, ond bydd y naws yn ysgafn a hwyliog, gan y bydd Alun Ffred yn ei ffordd ddigyffelyb yn son am ei yrfa ym myd ffilm a theledu yn ogystal ei swydd fel gweinidog treftadaeth yn Llywodraeth Cymru’n Un – a phwy a wyr efallai y cawn glywed am wleidyddiaeth parti hefyd.”

Cynleir y cinio yn Café R yn y ganolfan grefftau, Heol y Parc, Rhuthun.

Amser i Dorïaid Gorllewin Clwyd dalu nôl?

Yn dilyn y datguddiadau am ariannu’r blaid Gweidwadol yr wythnos hon – sef nad yw prif noddwr a dirprwy gadeirydd y blaid, yr Arglwydd Ashcroft, wedi ei gartrefu ym Mhrydain at ddibenion treth – mae Llyr Huws Gruffydd o Blaid Cymru wedi cwestiynu os yw Ceidwadwyr Gorllewin Clwyd yn bwriadu ad-dalu’r pres a gawsant gan gwmni Ashcroft. Yn ôl cyfrifon y blaid fe dderbyniwyd swm pum ffigwr sylweddol.

Dywedodd Llyr, a fydd yn ymgeisydd dros Blaid Cymru yng Ngorllewin Clwyd yn yr Etholiad Cyffredinol:

“Er gwaethaf ymdrechion i bortreadu’u hunain yn wahanol, fe welwn bellach mai’r un hen Geidwadwyr ydi plaid David Cameron. Mae nhw wedi bod yn osgoi ateb cwestiynau ar y mater yma ac mae wedi cymryd amser maith iddyn nhw gyfaddef nad yw’r Arglwydd Ashcroft wedi ei gartrefu yma at ddibenion treth, ac o ganlyniad ei fod wedi osgoi talu trethi ar lawer iawn o’i incwm sylweddol.

“Mae eu slogan am newid yn wag a diystyr. Tra bod y gweddill ohonom yn gorfod wynebu toriadau o bob math yn sgil y dirwasgiad, mae arweinwyr blaenllaw’r Ceidwadwyr yn brysur yn osgoi talu trethi, ac yn yr achos hwn yn cyfrannu symiau aruthrol i’w plaid.

“Mae angen i David Jones a’i gyd-Geidwadwyr yng Ngorllewin Clwyd ystyried o ddifrif os yw hi’n foesol ac yn weddus iddyn nhw gadw’r pres a gyfrannwyd iddynt gan y gwr yma.”

Dywedodd Llyr Huws Gruffydd ei fod yn falch o’r ffaith fod Plaid Cymru’n gweithio’n galed i godi pres drwy ei haelodau.

“Does ganddo ni ddim rhwymedigaeth i ddylanwadau allanol nac arianwyr mawr sydd yn talu pres ac yna’n mynnu dylanwadu ar bolisi. Mae angen dangos i Cameron a’i griw nad yw Cymru ar werth.

“Yn wahanol i’r Arglwydd Ashcroft mae’n calonnau ni yma yn ein gwlad ein hunain.”

Yn ôl datganiad o’u cyfrifon a gyflwynwyd i’r Comisiwn Etholiadol, fe wnaeth Bearwood Corporate Services gyfraniad o £15,000 i’r Blaid Geidwadol yng Ngorllewin Clwyd yn 2005. Bearwood yw’r cyfrwng a ddefnyddiwyd gan Ashcroft i drosglwyddo pres i wahanol rannau o’r blaid Geidwadol. Gweler tudalen 5 o’r linc.

Mae tudalen gartref gwefan Ashcroft yn dweud: Belize - "If home is where the heart is then Belize is my home.”

Mae ffigurau gan y Comisiwn Etholiadol yn dangos bod yr Arglwydd Ashcroft wedi cyfrannu mwy na £5miliwn i’r Blaid Geidwadol i’w ddefnyddio mewn seddi ymylol er mwyn cynorthwyo’r Ceidwadwyr i ennill yr etholiad nesaf.

Siom wrth ddarganfod bagiau elusenl

Mae ymgeisydd Plaid Cymru yng Ngorllewin Clwyd Llyr Huws Gruffydd a thrigolion yn Erw Goch, Rhuthun wedi mynegi eu siom o ddarganfod fod bagiau oedd i gael eu dosbarthu i dai lleol ar ran Barnardo’s Cymru wedi cael eu taflu i fin sbwriel – a hynny fe ymddengys gan y person oedd yn eu dosbarthu.

LLUN: Llyr Huws Gruffydd a Michelle Jones (un o drigolion Erw Goch) gyda rhai o’r bagiau elusen a gafodd eu gadael.

Dywedodd Llyr, a fydd yn ymgeisydd dros Blaid Cymru yn yr etholiad cyffredinol:

“Tynnodd rhai o drigolion Erw Goch fy sylw at ddarganfyddiad nifer o sachau casglu gyda manylion Barnardo’s arnynt. Dyma’r math o fagiau a ddosberthir yn gyson gan nifer o elusennau sy’n casglu dillad ac eitemau eraill megis nwyddau cartref.

"Roedd ‘na siom mawr y gallai rhywun oedd yn casglu ar ran elusen wneud y fath beth, ac roedd rhai’n gofidio y gallai’r bagiau fod wedi cael eu gadael gan unigolion yn gweithio i gwmni anghyfrifol allai fod yn gweithredu scam.

"Unwaith death hyn i’m sylw fe gysylltom yn syth â Barnardo's Cymru, a gadarnhaodd mai eu bagiau hwy oeddynt."

Dywedodd un o’r trigolion lleol, Michelle Jones, ei bod yn flin iawn pan ddywedodd cymydog wrthi am y darganfyddiad:

"Roedd fy nghymydog yn cadw llygad ar y tŷ drws nesaf tra bod y perchennog oedrannus i ffwrdd, ac fe ddaeth o hyd i lwyth o fagiau Barnardo’s yn y bin sbwriel. Mae’n ymddangos fod y person oedd yn eu dosbarthu wedi penderfynu peidio trafferthu mynd â nhw i rhagor o dai yn y stryd gan eu gwaredu yn y bin.

"Mae’n warthus bod rhywun sydd i fod yn gweithio ar ran elusen yn medru gwneud rhywbeth fel hyn. Pwy a wyr nad oes rhagor o fagiau wedi cael eu taflu i ffwrdd yn rhywle arall, ac mi fydd Barnardo’s o ganlyniad yn colli allan."

Ychwanegodd Llyr:

"Roedd Barnardo's Cymru yr un mor siomedig â ni. Rwy’n deall eu bod yn cymryd camau yn syth i geisio olrhain pwy oedd yn gyfrifol am hyn gan ddweud y byddan nhw’n delio â’r mater mewn modd addas.

"Mae’n drist a dweud y lleiaf bod rhywun yn medru gwneud hyn, yn enwedig ar adeg pan fod elusennau’n gorfod chwilio’n ddyfal am gyfraniadau. Mae Barnardo’s, sy’n gwneud gwaith ardderchog yng Nghymru, yn amlwg wedi colli allan ar gyfraniadau posib fan hyn.

"Rwy’n gofyn i unrhyw drigolion eraill yn Rhuthun a threfi eraill yn yr ardal i fod yn wyliadwrus rhag ofn bod rhywbeth tebyg wedi digwydd yn eu hardal nhw, ac os ydyw, i gysylltu â Barnardo's Cymru."

Plaid : isafswm pris ar alcohol i achub y dafarn draddodiadol

Mae tafarndai’n wynebu argyfwng ac mae ymgeisydd Plaid Cymru dros Orllewin Clwyd Llyr Huws Gruffydd ac Aelod Cynulliad gogledd Cymru Janet Ryder am weld gweithredu i’w cefnogi. Mae’nt yn galw am gyflwyno isafswm pris ar alcohol er mwyn achub y dafarn draddodiadol ac mae nhw am glywed barn tafarnwyr lleol.

Mae’r ddau wleidydd am weld cyflwyno’r isafswm pris ar alcohol er mwyn cynorthwyo tafarndai yn eu brwydr yn erbyn prisiau rhad yr archfarchnadoedd. Yn ogystal â chynorthwyo’r diwydiant tafarnau, teimlant y byddai codi pris yr alcohol rhad yn cynorthwyo i atal pobl ifanc rhag yfed yn afresymol gan gynorthwyo i leihau lefelau tor-cyfraith.

Dywedodd Llyr, a fydd yn ymgeisydd dros Blaid Cymru yn yr etholiad cyffredinol:

“Mae nifer o dafarnwyr lleol wedi lleisio’u gofidiau ynglyn â’r trafferthion mae nhw’n eu hwynebu wrth geisio cystadlu efo prisiau isel alcohol yn yr archfarchnadoedd.

“Dros yr wythnosau nesaf mi fyddwn ni’n cysylltu â thafarnwyr lleol i holi eu barn ynglyn â chyflwyno isafswm pris am alcohol.”

Mae Plaid Cymru wedi croesawu’r argymhellion a wnaed mewn adroddiad diweddar gan Bwyllgor Iechyd Ty’r Cyffredin i gyflwyno isafswm pris ar alcohol. Mae argymhellion eraill yn cynnwys cyfyngu ar hysbysebion a allai gael eu gweld gan blant ynghyd â gwahardd hysbysebu alcohol ar wefannau rhwydweithio cymdeithasol.

Ychwanegodd Llyr:

"Mae tystiolaeth gref gan Gymdeithas Meddygol Prydain – y BMA, ymhlith eraill, yn dangos y byddai cyflwyno isafswm pris ar alcohol yn medru gwneud gwahaniaeth gwirioneddol i daclo’r diwylliant o yfed yn anghyfrifol”.

“Mae’r diwylliant presenol o brisiau isel mewn archfarchnadoedd yn gwneud drwg i nifer o dafarndai yn ein cymunedau, sy’n methu cystadlu o ran prisiau, ac sydd weithiau’n ffeindio bod cwsmeriaid wedi gor-yfed cyn cyrraedd y dafarn. Mae rhai landlordiaid cyfrifol hyd yn oed yn teimlo na ddylent werthu rhagor o ddiod iddynt.

“Rwy’n awyddus i glywed barn pobl sydd yn y diwydiant tafarndai er mwyn gwybod eu safbwynt am isafswm pris ar alcohol, ynghyd ag unrhyw gamau eraill yr hoffent weld y llywodraeth yng Nghaerdydd ac yn Llundain yn eu cymryd i gefnogi eu busnesau.

“Mae’r dafarn leol yn rhan anatod o’n cymunedau ac rydym wedi colli gormod ohonynt yn y blynyddoedd diwethaf. Rwyf am weld beth allwn ni ei wneud i gefnogi’r tafarndai sydd gennym yma, ac i’w cynorthwyo i sicrhau bod ganddynt ddyfodol llewyrchus.”

Mae cryn ofid wedi bod am lefelau uchel alcoholiaeth ar draws Cymru wrth i bobl dueddu i yfed mwy adref ynghyd â phrynu diodydd llawer cryfach nag y byddent yn y gorffennol. Mae fodca rhad yn hawdd i’w gael yn yr archfarchnadoedd ac mae’r pris isel yn annog pobl i yfed llawer mwy wrth iddynt yfed cyn mynd allan am y noson.

Dywedodd Janet Ryder AC:

“Mae tafarndai cymunedol yn medru chwarae rôl pwysig wrth helpu pobl i yfed yn gyfrifol am eu bod yn lefydd i fwy na dim ond yfed. Mae nhw’n lefydd i bobl o bob oed gyfarfod, gan gynnig cwmniaeth – yn enwedig i bobl hŷn.

“Gyda chymaint o dafarndai ar draws Cymru’n wynebu amser anodd, rydym ni eisiau cynnig cymorth ymarferol iddynt.”

Plaid yn datgelu methiannau Canolfan Byd Gwaith yng ngogledd Cymru

Mae mwy na £275,000 wedi ei dalu i hawlwyr gan Canolfan Byd Gwith mewn taliadau am fethiannau yn ei gwasanaeth ar draws Cymru dros y ddwy flynedd a hanner diwethaf, gyda gogledd Cymru’n gyfrifol am elfen helaeth o hynny yn ôl ffigurau a roddwyd i Blaid Cymru.

Gwnaed y taliadau oherwydd i bobl golli budd-daliadau yn dilyn camgymeriadau, camweinyddiaeth, oedi, anghyfleustra difrifol, achosi cywilydd neu drallod difrifol.

Yn y flwyddyn ariannol 2007-08 roedd y cyfanswm a dalwyd allan yng Nghymru yn £104,537. Cododd hynny i £118,271 yn 2008-09 ac roedd yn £52,718 yn chwe mis cyntaf 2009-10. Mae’r ffigurau diweddaraf hyn yn datgelu bod gogledd Cymru’n gyfrifol am bron i hanner y cyfanswm.

Yn 2007-08 a 2008-09 cael hawl i fudd-daliadau oedd ar frig y rhestr o gwynion, yn cynrychioli 32% o’r holl gwynion yn 2007-08 a 35% yn 2008-09.

Yn ôl Canolfan Byd Gwaith, tra bod nifer y staff yng Nghymru wedi cynyddu o 4,562 i 5,398, roedd y nifer oedd yn hawlio eu bod yn ddiwaith wedi saethu fyny o 45,419 yn Ionawr 2007 i 78,234 yn Hydref 2009.

Dywedodd Phil Edwards, Ymgeisydd seneddol Plaid Cymru dros Aberconwy:

“Tra bod cynnydd wedi bod yn staff Canolfan Byd Gwaith, mae llawer o’r gweithwyr newydd ar gytundebau tymor penodol. Mae’n rhaid mesur hyn yn erbyn cau canolfannau gwaith, megis yn Llanrwst, a’r posibilrwydd o doriadau pellach yn y dyfodol. Mae’r gweithwyr o dan bwysau wrth i’w niferoedd parhaol leihau ac wrth i safleoedd gau ar draws y gogledd.

“Mae’n debyg bod symudiadau ar droed o fewn yr Adran Waith a Phensiynau (DWP) i drosglwyddo staff allan o ganolfannau gwaith i ganolfannau galw mewn ymdrech i wneud i bobl gysylltu â nhw ar y ffôn neu ar y wê. Ond yn amlwg mae’n well gan nifer fawr o bobl wneud cyswllt wyneb yn wyneb mewn amgylchiadau fel hyn, ac mae’r fath ddatblygiad yn annerbyniol.”

Nododd ymgeisydd seneddol y blaid dros Orllewin Clwyd Llyr Huws Gruffydd bod hysbysebion wedi ymddangos am weithwyr clreigol, ond nad oedd hynny o reidrwydd y newyddion da a ymddangosai:

“Mae nhw mewn gwirionedd yn dad-sgilio gwaith ac arbenigeddau mewn meysydd penodol gan ddisgwyl i weithwyr ddelio efo pob math o ymholiadau. Rydym wedi gweld bod disgwyl i staff mewn canolfannau galw masnachol gael pobl oddi ar y linell ffôn mor sydyn a phosib. Dydi hyn ddim yn awyrgylch addas i ddelio â materion cyflogaeth a diweithdra.

“Rwy‘n gofidio y byddai unrhyw doriadau mewn staff yn arwain nid yn unig at golli swyddi ond hefyd at fwy o hawliadau yn erbyn Canolfan byd Gwaith. Mae’n rhaid i’r rheolwyr ystyried yn ofalus holl oblygiadau unrhyw benderfyniad i leihau gwasanaethau a fydd yn effeithio’r cyhoedd.”

Ychwanegodd Phil Edwards:

“Ddylem ni ddim anghofio am funud bod hyn oll yn digwydd yn ystod dirwasgiad, a phan fod ein Llywodraeth Cymru’n Un yn gwneud pob ymdrech i amddiffyn gweithwyr trwy gynlluniau megis ProAct a ReAct.”

“Mae’n ymddangos o’r ffigurau yma bod toriadau swyddi yn yr Adran Waith a Phensiynau’n amlwg yn cael effaith ar ansawdd y gwasanaeth y mae staff sydd eisoes o dan bwysau yn medru ei roi.”

Llyr yn galw am deyrngarwch lleol: Cerdyn Cymru

Mae archfarchnadoedd a siopau eraill yn cael eu hannog i wobrwyo cwsmeriaid am brynu cynnyrch lleol trwy gynnig pwyntiau bonws ar gardiau teyrngarwch. Mae ymgeisydd Seneddol Plaid Cymru yng Ngorllewin Clwyd, Llyr Huws Gruffydd wedi ysgrifennu at siopau yn ei etholaeth i awgrymu y byddai ‘Cerdyn Cymru’ yn hwb mawr i’r economi leol.

Mae Llyr Huws Gruffydd yn annog y siopau i ystyried mabwysiadu cynllun Cerdyn Cymru, a allai fod yn gysylltiedig â chardiau teyrngarwch archfarchnadoedd ar un llaw, neu’r cardiau “siopwch yn lleol” sydd ar gael mewn ambell dref.

Dywedodd:

“Mae nifer o’r siopau mawrion bellach yn cynig rhyw fath o gynlluniau sy’n rhoi pwyntiau am deyrngarwch. Cynigir y pwyntiau am brynu cynnyrch penodol, er enghraifft gellir ennill ‘pwyntiau gwyrdd’ am fod yn amgylcheddol gyfeillgar, neu gael pwyntiau ychwanegol am brynu cynnyrch masnach deg.

“Ein hawgrym ni yw y dylid gweithredu system debyg sy’n annog cwsmeriaid i brynu nwyddau a gynhyrchwyd yn lleol, ynghyd â chynnyrch Cymreig yn gyffredinol.

“Mi fyddai’n ffordd gwych i hybu’r economi leol trwy annog cwsmeriaid i gefnogi ffermwyr a chynhyrchwyr bwyd Cymreig.

“Byddai nifer o fanteision i Gerdyn Cymru. Mi fyddai’n annog mwy o fwyta iach, yn torri i lawr ar filltiroedd bwyd, ac yn gymorth i nifer o fusnesau megis ffermwyr a chynhyrchwyr bwyd – rhywbeth allai fod yn dyngedfennol yn yr hinsawdd economaidd sydd ohoni.”

Fel rhan o Lywodraeth Cymru mae Plaid Cymru eisoes wedi gweithredu i annog pobl i brynu cynnyrch Cymreig. Llynedd fe lansiodd Gweinidog Plaid Cymru Elin Jones (sydd â chyfrifoldeb dros ffermio a bwyd) y Cynllun Gweithredu Cyrchu Lleol, sydd â’r nod o sicrhau bod mwy o gynnyrch bwyd lleol yn cael ei fwyta’n lleol.

Dywedodd Elin Jones AC:

"Mae’n dda gweld syniadau gwreiddiol i gefnogi cynnyrch Cymreig. Mi allai’r fenter leol hon fod yr union beth i gefnogi bwyd a diod lleol. Mi fydd gen i ddiddordeb gweld sut bydd hwn yn datblygu ymhellach."

Doedd ymgeisydd Plaid Cymru Llyr Huws Gruffydd ddim yn gweld rheswm pam na ddylai Cymru gael ei chynllun ei hun:

“Mae gan y Gwyddelod gynllun Shamrock lle gall siopwyr sy’n prynu cynnyrch lleol ennill pwyntiau ychwanegol ar gardiau teyrngarwch yn yr archfarchnadoedd. Mae’r Albanwyr hefyd yn edrych ar ddatblygu cynllun o’r fath.

“Byddai fersiwn Gymreig yn gymorth i helpu sicrhau bod siopwyr yma’n ffocysu ar brynu cynnyrch Cymreig, gan roi hwb i’r diwydiant amaeth yng Nghymru.

“Rydym yn annog archfarchnadoedd, siopau a chynhyrchwyr i weithio gyda’i gilydd i ystyried creu cynllun yma yng Nghymru.”

Llynedd lansiodd Elin Jones y “Cynllun Gweithredu Cyrchu Bwyd” sydd â’r nod o sicrhau bod mwy o fwyd sydd wedi ei gynhyrchu’n lleol yn cael ei fwyta’n lleol – boed trwy gytundebau sector gyhoeddus, archfarchnadoedd neu fwytai.

Mae hi hefyd yn datblygu polisi yn ymwneud a Thyfu Bwyd Cymunedol – eto, i edrych ar ffyrdd arloesol o gynyddu faint o fwyd sy’n cael ei gynhyrchu a’i fwyta’n lleol.

Peidiwch cael eich twyllo wrth werthu aur, medd Plaid Cymru

Byddwch yn wyliadwrus wrth werthu eitemau aur i gwmniau sy’n hysbysebu ar y teledu. Dyna ddywed ymgeisydd seneddol Plaid Cymru dros Orllewin Clwyd Llyr Huws Gruffydd sy’n rhybuddio y gallai’r prisiau a gynnigir gan y cwmniau hyn fod yn sylweddol is na gwerth gwirioneddol yr eitemau aur.

Dywedodd:

"Yn hytrach na brysio i werthu gemwaith aur ac eitemau eraill, o bosib i gael dau ben llinyn ynghyd ar adeg anodd, mae’n werth chwilio o gwmpas am y prisiau gorau. Mae’n bosib y gallai’r gemydd lleol gynnig gwell pris am aur.

"Mae’n gyfnod economaidd anodd ac fe allai pobl gael eu denu gan un o’r hysbysebion teledu sy’n cael eu darlledu’r dyddiau yma, weithiau’n cynnwys enwogion. Ond mae ‘na opsiynau eraill. Mae rhai o’r cwmniau yma sy’n hysbysebu ar y teledu’n ceisio cymryd mantais o bobl sydd angen pres ychwanegol, neu sy’n ei chael hi’n anodd ar ol gwario cymaint dros y Nadolig."

Mae ei sylwadau’n dilyn cyhoeddi adroddiad gan Which? a amlygodd nad yw’r gwasanaethau prynnu aur a hysbysebir ar y teledu bob tro’n cynnig gwerth am arian, gan argymell y dylid eu hosgoi. Anfonodd Which? dri darn o emwaith aur newydd sbon i bedwar prynnwr aur a oedd yn hysbysebu eu gwasanaeth ar y teledu, ynghyd ag at dri gemydd anibynnol a thri pawnbroker. Y prynwyr aur oddi ar y teledu roddodd y prisiau isaf bob tro.

Ychwanegodd Llyr Huws Gruffydd:

"Mae’r ymchwil a gwblhawyd gan ‘Which?’ wedi dangos bod y prisiau a dalwyd ar gyfartaledd lawer yn is na’r prisiau a gynigwyd gan emyddion y stryd fawr, ac mewn rhai achosion roedd y gwahaniaeth yn frawychus. Mae’r neges yn glir – mae’n werth chwilio yn nes at adref am well gwerth am arian.”

Mae Which? Money yn rhybuddio’r rhai sydd am werth eu haur nad yw cwmniau sy’n hysbysebu eu gwasanaeth drwy’r post ar y teledu’n cynnig gwerth am arian - ac y dylid eu hosgoi. Ar gyfartaledd roeddynt yn cynnig dim ond 6% o werth manwerthu’r aur o’i gymharu a tua 25% a gynnigwyd gan gwmniau’r stryd fawr. Roedd Which? Hefyd yn gofidio bod yr amlenni a ddefnyddiwyd i anfon eitemau yn amlwg yn cynnwys gemwaith. Ceir manylion pellach ar Which?